Hoàng Anh (thực hiện)

Cổ phần hóa (CPH) bệnh viện hiện đang là vấn đề mới và được đông đảo người dân quan tâm. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới việc chăm sóc sức khỏe người bệnh mà xung quanh vấn đề này vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ThS. Nguyễn Huy Quang - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) về vấn đề này.

Phóng viên (PV): Quan điểm về CPH bệnh viện đã được triển khai như thế nào, thưa ông?

ThS. Nguyễn Huy Quang: Quan điểm của Đảng, Nhà nước được thể hiện rất rõ trong Nghị quyết 46 của Bộ Chính trị về Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân và Nghị quyết 05 của Chính phủ về xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và thể dục thể thao. Trong đó, một trong những quan điểm, đồng thời là giải pháp để xây dựng nền y tế Việt Nam công bằng, hiệu quả và phát triển là phải tiến hành xã hội hóa (XHH) công tác y tế. Thêm vào đó, trong buổi nói chuyện với cán bộ, nhân viên ngành y tế nhân kỷ niệm Ngày thầy thuốc Việt Nam 27/2/2007, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo cho Bộ Y tế thí điểm triển khai việc CPH ở một số bệnh viện. Đây cũng là quan điểm, giải pháp để ngành y tế thực hiện. Như vậy, về chủ trương, chính sách đã rõ ràng để chúng ta có hướng đi trong việc thực hiện CPH bệnh viện. Tuy nhiên, để có thể triển khai việc CPH bệnh viện (kể cả làm thí điểm) thì phải có một cơ chế pháp lý rõ ràng và minh bạch. Vì bệnh viện là đơn vị sự nghiệp, do vậy việc định giá tài sản và hướng hoạt động của bệnh viện CPH ra sao sẽ rất quan trọng và lúc này phải có cơ chế pháp lý rõ ràng thì mới thực hiện được. Trên tinh thần đó, vừa rồi Chính phủ giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng Dự thảo Nghị định của Chính phủ về cơ chế, chính sách chuyển một số cơ sở công lập sang loại hình ngoài công lập theo phương thức CPH thuộc các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao. Nếu Nghị định này được ban hành thì chúng ta sẽ có cơ chế về mặt pháp lý để thực hiện việc thí điểm CPH bệnh viện.

PV: Việc CPH doanh nghiệp thông thường so với CPH bệnh viện có gì khác nhau?

ThS. Nguyễn Huy Quang: để CPH doanh nghiệp thì việc xác định tài sản, cơ sở vật chất sẽ dễ dàng hơn rất nhiều so với muốn xác định giá trị của bệnh viện. Do đặc thù của ngành y tế nên dễ dàng nhận thấy, hệ thống y tế của Việt Nam hiện có 4 cấp do Nhà nước quản lý và cấp kinh phí hoạt động, công tác khám chữa bệnh theo tuyến kỹ thuật từ thấp đến cao. Đối với những bệnh viện ở tuyến Trung ương, tuyến tỉnh hay các bệnh viện chuyên khoa còn có chức năng chỉ đạo tuyến. Do đó, để tiến hành CPH cần phải xác định được tiêu chí, danh mục cụ thể. Đối với những bệnh viện nào sẽ được CPH, bệnh viện nào không được CPH, chẳng hạn như các bệnh viện lớn: Bạch Mai, Việt Đức, Chợ Rẫy, TW Huế... thuộc khu vực y tế chuyên sâu hay các bệnh viện chuyên về lao, phong, tâm thần hay các bệnh viện, cơ sở y tế ở những vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, phục vụ lợi ích cho người nghèo, người thuộc diện chính sách xã hội... thì chắc chắn sẽ chưa thực hiện CPH được. Ngoài ra, việc xác định giá trị tài sản về cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế thì có thể đo đếm, định lượng được nhưng còn giá trị thương hiệu, uy tín của bệnh viện đó thì khi CPH phải xác định và định lượng như thế nào. Một khó khăn khác, từ trước đến nay phần lớn giám đốc bệnh viện đều là những người có bằng cấp chuyên môn về y tế. Nhưng khi CPH thì bắt buộc bệnh viện đó phải hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, do vậy người lãnh đạo không chỉ đơn thuần về chuyên môn nghiệp vụ y tế nữa mà cần phải có kiến thức, bằng cấp về quản lý bệnh viện. Mặt khác, chính sách cho cán bộ, viên chức của bệnh viện khi CPH sẽ ra sao, lượng cổ phiếu họ được mua và sự tham gia của những người này như thế nào. Vì khi CPH, họ không còn là những viên chức Nhà nước nữa, tức là sẽ không được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Mặt khác, khi tiến hành CPH bệnh viện thì sẽ CPH một phần hay tất cả. Theo tôi không nên CPH một phần vì như vậy lại trở về hình thức bán công mà pháp luật đã bỏ. Nếu CPH tất cả thì Nhà nước có giữ lại cổ phần đa số (trên 50%) không, nếu giữ lại thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm về sự an toàn và tăng trưởng nguồn vốn đó. Nếu bệnh viện phá sản hoặc làm ăn thua lỗ thì trách nhiệm ra sao. Thêm vào đó, bệnh viện sẽ chỉ giữ lại những khoa có lãi, còn những khoa như : Lao, Tâm thần, Chống nhiễm khuẩn... họ sẽ không đầu tư thì phải giải quyết ra sao? Một vấn đề nữa cũng cần phải bàn là Nhà nước sẽ CPH bao nhiêu phần trăm bệnh viện công để y tế vẫn giữ vai trò chủ đạo. Do vậy, cần có nghiên cứu để tìm ra bước đi thích hợp và thận trọng nếu không sẽ tạo ra hiệu ứng xã hội không như mong muốn.

PV: Vậy khi CPH bệnh viện người dân sẽ được hưởng lợi những gì, thưa ông?

ThS. Nguyễn Huy Quang: Việc CPH bệnh viện là xu hướng tất yếu hiện nay nhưng để thực hiện vẫn phải bảo đảm nguyên tắc công bằng trong chăm sóc sức khỏe, đây là nguyên tắc định hướng XHCN của hoạt động y tế trong nền kinh tế thị trường. Đặc biệt chú trọng các đối tượng là người nghèo, người có công và các đối tượng chính sách xã hội. Việc CPH bệnh viện sẽ tạo ra bước đột phá về cơ chế quản lý bệnh viện, có thêm nguồn kinh phí để nâng cấp, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại. Khi đã CPH, bệnh viện sẽ hoạt động theo Luật Doanh nghiệp tức là sẽ tự chủ về tài chính, ngân sách Nhà nước sẽ không còn được cấp nữa. Do đó, đòi hỏi lãnh đạo bệnh viện phải tìm mọi cách nâng cao chất lượng phục vụ, chăm sóc người bệnh. Điều này cũng đồng nghĩa với việc tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh cao. Nếu một bệnh viện nào trì trệ hay nhân viên y tế nhũng nhiễu, gây khó khăn đối với người bệnh chắc chắn uy tín sẽ không cao và người bệnh sẽ chọn bệnh viện khác với chất lượng, cung cách phục vụ tốt hơn. Bản thân thầy thuốc, nhân viên y tế này cũng phải năng động hơn và tạo thương hiệu cho riêng mình để thu hút người bệnh. Ngoài ra, một phương án nữa cũng được đề cập tới, đó là trích khoản phần trăm lợi nhuận phần vốn Nhà nước của bệnh viện đó thông qua cơ quan, đoàn thể nào đó đứng ra tổ chức, khám chữa bệnh cho người nghèo. Như vậy, có thể thấy CPH sẽ huy động được nhiều nguồn lực hơn, bệnh viện sẽ có điều kiện để nâng cấp, đầu tư trang thiết bị hiện đại. Điều này cũng đồng nghĩa với việc người bệnh sẽ được hưởng các dịch vụ khám chữa bệnh với chất lượng cao hơn, tinh thần, thái độ phục vụ cũng cao hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!